ผ้าทอชนเผ่าพื้นเมืองกะเหรี่ยงสีรุ้ง
งานผ้าทอฝีมือกะเหรี่ยงสะกอร์ที่รื้อฟื้นภูมิปัญญาท้องถิ่น ส่งเสริมศักยภาพสตรี และส่งเสียงเรื่องความเท่าเทียมทางเพศ
ผลงานโดย: เชอมะพอ, แอะวีนา, พอทู
เรื่องราวของชาติพันธุ์: กะเหรี่ยงสะกอร์
สถานที่: ชุมชนแม่สามแลบ อ.สบเมย จ.แม่ฮ่องสอน
หมู่บ้านแม่สามแลบ ตั้งอยู่ในพื้นที่ตำบลแม่สามแลบ อำเภอสบเมย จังหวัดแม่ฮ่องสอน สมาชิกชุมชนเป็นชุมชนชนเผ่าพื้นเมืองทั้งไทใหญ่ กะเหรี่ยง และมีบางส่วนที่เป็นมุสลิม ชุมชนของเราตั้งอยู่ติดชายแดนไทย - พม่า - รัฐกะเหรี่ยง ที่ได้รับผลกระทบจากการสู้รบในสงครามระหว่างทหารเมียนมาและกองกำลังติดอาวุธรัฐกะเหรี่ยง ส่งผลให้ชุมชนเผชิญกับภาวะการตกเป็นผู้พลัดถิ่นภายใน (Internally Displacement Person) ประกอบกับประเทศไทย ไม่มีการรับรองสถานะของชนเผ่าพื้นเมืองในทางกฎหมาย คนชนเผ่าพื้นเมืองในชุมชนบ้านแม่สามแลบจึงเข้าไม่ถึงการปกป้องคุ้มครองอย่างเท่าเทียม เหล่านี้ทำให้มีสถานการณ์การละเมิดสิทธิมนุษยชน เช่น การไม่มีสิทธิในที่ดิน การถูกละเมิดสิทธิชุมชน โดยเฉพาะสิทธิในการอยู่ร่วมกับป่าและการเข้าถึงทรัพยากร นอกจากนี้ชุมชนยังถูกประกาศเป็นเขตอุทยาน ถูกผลักไสให้ต้องตั้งบ้านเรือนอยู่ในพื้นที่เสี่ยงภัยพิบัติ ทั้งน้ำท่วม ดินถล่ม และไฟป่าในฤดูแล้ง รวมถึงยังคงมีสมาชิกในชุมชนที่ยังเข้าไม่ถึงสัญชาติไทย ซึ่งส่งผลกระทบต่อการถูกจำกัดสิทธิในการเดินทาง ถูกจำกัดสิทธิในการเข้าถึงงานและสิทธิในการเข้าถึงโอกาสทางการศึกษาและการพัฒนา บริบททั้งหมดที่ว่ามานี้ส่งผลให้สมาชิกในชุมชนบ้านแม่สามแลบเผชิญกับภาวะยากจนอย่างรุนแรง และในมิติทางเพศยังพบว่าผู้หญิงและเยาวชนที่มีความหลากหลายทางเพศเผชิญกับความรุนแรงอันมีรากฐานมาจากเพศภาวะ ปัญหาต่าง ๆ เหล่านี้มีภาวะที่วิกฤตมากขึ้นเมื่อมีการระบาดของ COVID-19
โดย นางเชอมะพอ
อายุ 28 ปี  ชนเผ่าพื้นเมืองกะเหรี่ยง
“ฉันรู้สึกภาคภูมิใจ และแทบจะไม่เชื่อสายตาตัวเองว่าฉันสามารถทอเสื้อชนเผ่าพื้นเมืองกะเหรี่ยงสีรุ้งได้อย่างงดงาม ฉันมีความสุขที่ได้ทอผ้า ทุกครั้งที่ฉันทอผ้าอยู่ ลูก ๆ จะมาดูนั่งใกล้ ๆ ฉัน ทำให้ฉันได้มีโอกาสสอนลูกทอผ้า และได้พูดคุยกับลูก ๆ มากขึ้น นอกจากนี้ยังมีแค่ฉันคนเดียวที่มีอาชีพและเลี้ยงดูครอบครัวได้ เพราะสามีเองก็ไร้สัญชาติ ไม่มีงานทำ ฉันพบว่าตั้งแต่ฉันเริ่มทอผ้าอย่างจริงจัง สามีเริ่มเข้ามามีบทบาทจะสนับสนุน ช่วยเหลืองานในบ้าน เพื่อให้ฉันมีเวลาและสามารถทอผ้าได้”
XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
โดย นางแอะวีนา
อายุ 27 ปี  ชนเผ่าพื้นเมืองกะเหรี่ยง
 
“ฉันไม่มีสัญชาติ เข้าไม่ถึงงาน วัน ๆ ต้องอยู่บ้านดูแลลูก และเผชิญกับความวิตกกังวลตลอดเวลาว่าวันนี้จะเอาเงินที่ไหนมาซื้อกับข้าว จะเอาเงินจากไหนมาซื้อขนมให้ลูก แต่พอฉันผ่านการอบรมและได้เข้ามามีส่วนร่วมในโครงการ “เยาวชนชนเผ่าพื้นเมืองเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน - ธุรกิจผ้าทอชนเผ่าพื้นเมืองกะเหรี่ยงสีรุ้ง” ทำให้ฉันมีทักษะ ความรู้ ความหวังและกำลังใจ และยังทำให้ฉันมีรายได้ ทำให้ลูก ๆ ของฉันได้มีขนมกิน ฉันเองก็ได้มีเงินซื้อของที่ตัวเองอยากได้ ฉันได้ซื้อรองเท้าสวย ๆ คู่แรกในชีวิตให้ตัวเอง และฉันเริ่มตระหนักถึงคุณค่าของตัวเอง ส่วนสามีก็เริ่มเข้ามาทำหน้าที่ช่วยดูแลลูก ช่วยทำงานบ้าน ในขณะที่ฉันทอผ้า นอกจากนี้เขายังเริ่มให้การสนับสนุนให้ฉันได้เข้าร่วมอบรมและมีส่วนร่วมกับโครงการฯ นี้ได้อย่างเต็มที่”
XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
โดย นางพอทู
อายุ 39 ปี  ชนเผ่าพื้นเมืองกะเหรี่ยง
 
“ในชีวิตฉันไม่เคยมีโอกาสได้เรียนหนังสือ เพราะฉันต้องวิ่งอพยพหนีสงครามในแผ่นดินของตัวเองมาตั้งแต่ยังเด็ก ถึงตอนนี้อายุมากขนาดนี้แล้วแต่สงครามก็ยังไม่สงบลง ผลจากการสู้รบสงครามนอกจากจะทำให้คนในชุมชนตกอยู่กับหวาดกลัวแล้ว สงครามยังทำให้ฉันและคนในชุมชนสูญเสียทักษะและวัฒนธรรมการทอผ้า แม้กระทั่งแม่ฉันเองก็ทอผ้าไม่เป็นเลย แต่หลังจากที่ฉันได้เข้าร่วมกับโครงการ “เยาวชนชนเผ่าพื้นเมืองเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน - ธุรกิจผ้าทอชนเผ่าพื้นเมืองกะเหรี่ยงสีรุ้ง” ที่มีผู้หญิงในกลุ่มของเราคอยช่วยเหลือถ่ายทอดทักษะและความรู้เรื่องการทอผ้าให้กันและกัน จนตอนนี้ฉันสามารถทอผ้าและมีรายได้เพื่อนำมาเลี้ยงดูคนใครอบครัว ฉันมีเงินและได้ซื้อรองเท้านักเรียนคู่แรกให้ลูก ที่สำคัญที่สุด คือ เมื่อฉันมีเงิน มีอาชีพ ทำให้ฉันมีอำนาจและสามารถต่อรองกับผัวได้มากขึ้น” 
XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
 
โครงการนี้ มีเป้าหมายที่จะแก้ไขปัญหาความยากจนอย่างมีส่วนร่วมและยั่งยืน โดยให้ความสำคัญกับการเสริมศักยภาพเยาวชน LGBTIQ และผู้หญิงชนเผ่าพื้นเมืองไร้สัญชาติให้
 
1. มีความรู้ความเข้าใจเรื่องสิทธิมนุษยชน สิทธิความหลากหลายทางเพศ และความเท่าเทียมระหว่างเพศ
2. มีความเป็นผู้นำ มีทักษะ ความรู้ ความเข้าใจ มีความเป็นเจ้าของและสามารถทำธุรกิจผ้าทอกะเหรี่ยงสีรุ้งแบบมีส่วนร่วม
3. พัฒนาทักษะ ความสามารถ และฝีมือในการทอผ้าชนเผ่าพื้นเมืองกะเหรี่ยงสีรุ้งให้ผู้หญิงชนเผ่าพื้นเมืองที่มีสถานะไร้สัญชาติ ซึ่งนับเป็นการสืบทอดและพัฒนาวัฒนธรรมทอผ้าชนเผ่าพื้นเมืองกะเหรี่ยง
 
ทั้งนี้หากธุรกิจผ้าทอชนเผ่าพื้นเมืองกะเหรี่ยงสีรุ้งประสบความสำเร็จ นอกจากจะส่งผลให้ผู้หญิงมีศักยภาพ มีรายได้อย่างต่อเนื่องแล้ว ยังนับว่าธุรกิจนี้จะนำไปสู่แนวทางในการแก้ไขปัญหาความยากจนและความไม่เป็นธรรมทางเพศในกลุ่มเยาวชนที่มีความหลากหลายทางเพศและผู้หญิงชนเผ่าพื้นเมือง ในชุมชนที่มีสถานะไร้สัญชาติได้อย่างยั่งยืน
ผ้าทอโดย
แอะวีนา & เชอมะพอ & พอทู
ภายใต้โครงการเยาวชนชนเผ่าพื้นเมืองเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน - ธุรกิจผ้าทอชนเผ่าพื้นเมืองกะเหรี่ยงสีรุ้ง มีเป้าหมายที่จะแก้ไขปัญหาความยากจนอย่างมีส่วนร่วมและยั่งยืน โดยให้ความสำคัญกับการเสริมศักยภาพเยาวชน LGBTIQ และผู้หญิงชนเผ่าพื้นเมืองไร้สัญชาติ